Γιοχάνες Φουφόπουλος: Το ελληνικό περιβάλλον είναι ένας μοναδικός θησαυρός που καταστρέφεται αλόγιστα

Η αγάπη του για την οικολογία και το περιβάλλον γεννήθηκε όταν ήταν μόλις τριών ετών. «Μεγάλωσα στην Πάτρα και κάθε Σαββατοκύριακο πήγαινα με τους γονείς μου για πικνίκ στο δάσος της Στροφυλιάς. Εξοικειώθηκα από πολύ μικρός με το βουνό, τα δέντρα και τα ζώα, και δεν σκέφτηκα ποτέ να ασχοληθώ με κάτι διαφορετικό» λέει ο καθηγητής του τμήματος περιβάλλοντος και φυσικών πόρων στο πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν Γιόχαν Φουφόπουλος. Του Γεράσιμου Κοντού

Γεννημένος στην Αθήνα από Έλληνα πατέρα και Γερμανίδα μητέρα, σπούδασε βιολογία στο πανεπιστήμιο του Μαρβούργου στη Γερμανία και στο τρίτο έτος κέρδισε μια υποτροφία για το πανεπιστήμιο του Ιλινόις. «Στην Αμερική γνώρισα έναν καινούργιο κόσμο, βρέθηκα σε ένα τελείως διαφορετικό επιστημονικό περιβάλλον. Την επόμενη χρονιά πήρα ξανά υποτροφία και έκανα μεταπτυχιακό στο Ουισκόνσιν. Ακολούθησε το διδακτορικό μου στο ίδιο πανεπιστήμιο και η μεταδιδακτορική έρευνα στο «Πρίνστον». Στο Μίσιγκαν δουλεύω εδώ και μία δεκαετία».

Η έρευνά του περιστρέφεται γύρω από τη βιοποικιλότητα, τις σχέσεις του ανθρώπου με τη φύση, αλλά και μια σειρά αναδυόμενων ασθενειών, όπως η ελονοσία των πουλιών «Με τους συνεργάτες μου προσπαθούμε να βρούμε πώς συνδέεται το φυσικό περιβάλλον με τη μετάδοση ασθενειών Για παράδειγμα, η μετάδοση της ελονοσίας, που τα τελευταία χρόνια εμφανίστηκε ξανά σε ανθρώπους στην Ελλάδα, ευνοείται σε μεγάλο βαθμό από τις κλιματικές αλλαγές. Βλέπουμε επίσης νέες ασθένειες, όπως ο ιός του Δυτικού Νείλου (WNV) ή το SARS («οξύ σύνδρομο αναπνευστικής ανεπάρκειας»), που περνούν σήμερα πιο εύκολα από τα ζώα στους ανθρώπους, εξαιτίας της υποβάθμισης των φυσικών οικοσυστημάτων».

Ο Ελληνογερμανός καθηγητής συντονίζει μελέτες σε διάφορα μέρη του κόσμου, από το Κολοράντο και τη Νέα Γουινέα ως τα βάθη της Κένυας και τα νησιά Γκαλαπάγκος. «Στην Κένυα παρακολουθούμε την ασθένεια "Q Fever", μια μολυσματική νόσο που προσβάλλει άγρια ζώα, κατοικίδια και ανθρώπους και επηρεάζει τους πνεύμονες, την καρδιά και άλλα σημεία του οργανισμού. Αποστολή μας είναι να διαλευκάνουμε τον τρόπο μετάδοσης της ασθένειας και να βοηθήσουμε τους ντόπιους να διαχειριστούν σωστά το περιβάλλον, ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο αριθμός των κρουσμάτων».

Εκτός όμως από τις έρευνες στις ΗΠΑ, στην Αφρική και στα νησιά του Ειρηνικού, ο κ. Φουφόπουλος δραστηριοποιείται τα τελευταία χρόνια και σε ελληνικά νησιά, όπως η Νάξος, η Πάρος και οι Μικρές Κυκλάδες. «Αγαπάω πολύ τα νησιά του Αιγαίου και κυρίως την Πάρο, που είναι ο τόπος καταγωγής μου. Έρχομαι στην Ελλάδα κάθε χρόνο για δυο τρεις μήνες και, σε συνεργασία με ελληνικά πανεπιστήμια και τοπικούς φορείς, ασχολούμαι με θέματα όπως η προστασία της βιοποικιλότητας και η αειφόρος ανάπτυξη». Τα κυριότερα προβλήματα που έχουν εντοπίσει στις Κυκλάδες ο κ. Φουφόπουλος και η ερευνητική ομάδα του είναι η άναρχη τουριστική δόμηση, η υπερβόσκηση και η υπεραλίευση. «Δημοφιλείς προορισμοί, όπως η Πάρος ή η Μύκονος, κινδυνεύουν να χάσουν τη φυσιογνωμία τους λόγω της υπερβολικής δόμησης και της άναρχης τουριστικής ανάπτυξης. Η ανεξέλεγκτη βόσκηση οδηγεί τη Νάξο στην ερημοποίηση. Τα δέντρα και το χώμα λιγοστεύουν· το έδαφος δεν κρατάει πια νερό. Αν δεν αλλάξει κάτι, το νησί θα μετατραπεί σύντομα σε ξερό βράχο. Πώς θα συνεχίσει να προσελκύει τουρίστες, αν καταστραφεί ο φυσικός πλούτος του; Πώς θα ζουν οι κάτοικοι; Από την πέτρα και τα φρύγανα;».

Οι μετρήσεις στην Πάρο, στη Νάξο και τις Μικρές Κυκλάδες θα συνεχιστούν και τα επόμενα χρόνια, ενώ, αν οι συνθήκες το επιτρέψουν, η έρευνα θα επεκταθεί σύντομα και σε άλλα νησιά. «Σκοπός μας είναι να δουλέψουμε στην Ελλάδα για πολύ καιρό. Το φυσικό περιβάλλον της χώρας μας είναι μοναδικό, δεν υπάρχει πουθενά αλλού αυτός ο βιολογικός πλούτος. Έχουμε έναν τεράστιο θησαυρό, αλλά τον σπαταλάμε απερίσκεπτα. Είναι σαν να έχει κάποιος μια πολύτιμη βιβλιοθήκη και να καίει τα βιβλία στη σόμπα για να ζεστάνει το σπίτι του. Πρέπει επιτέλους να καταλάβουμε ότι η καταστροφή του περιβάλλοντος υποθηκεύει το μέλλον των παιδιών μας».

«Ισορροπώ ανάμεσα στις γερμανικές και τις ελληνικές ρίζες μου»

Από την ημέρα που η χώρα μας έπεσε στα... νύχια του «διεθνούς νομισματικού ταμείου» (ΔΝΤ) και της τρόικα, ο κ. Φουφόπουλος προσπαθεί να «ισορροπήσει» ανάμεσα στην ελληνική και την γερμανική καταγωγή του. «Είναι λίγο παράξενο για μένα, επειδή τυγχάνει να γνωρίζω την κουλτούρα και των δύο λαών. Πίσω από κάθε ελληνική ή γερμανική ενέργεια κρύβεται ένα ολόκληρο σύστημα αξιών. Ο Γερμανός είναι αφοσιωμένος στο κράτος, αντιμετωπίζει ακόμα και την φορολογία σαν συνεισφορά, ενώ ο Έλληνας έχει ταυτίσει το κράτος με... κομπιναδόρους πολιτικούς. Ελπίζω τουλάχιστο στο τέλος αυτής της ιστορίας να δούμε ως λαός αυτήν την κατάσταση σαν μια ευκαιρία για να διορθώσουμε μερικά από τα κακώς κείμενα της χώρας μας».