Περαίωση για όλα τα αυθαίρετα

Στην... Πλατεία Συντάγματος κατέληξε το «μπαλάκι» της «νομιμοποίησης» αυθαιρέτων, μετά το... πινγκ πονγκ μεταξύ του υπουργού Οικονομικών, Γ. Παπακωνσταντίνου, και της υπουργού Περιβάλλοντος, Τ. Μπιρμπίλη.


Με πιλότο τους ημιυπαίθριους οι ρυθμίσεις μετά το Πάσχα
Μετά το Πάσχα, και με χρονικό ορίζοντα πριν από το καλοκαίρι, η κυβέρνηση θα προχωρήσει στην πολεοδομική «περαίωση» την οποία είχε προαναγγείλει το «Εθνος της Κυριακής» με πρωτοσέλιδό του στις 10 Οκτωβρίου 2010.

Οπως ανέφερε ο κ. Παπακωνσταντίνου, αμέσως μετά το Πάσχα θα αναζητηθεί η νομική φόρμουλα ώστε και τα πρόστιμα να μειωθούν, και οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων που θα ενταχθούν στη ρύθμιση να κατοχυρωθούν για πολλά χρόνια.
Το ζήτημα των αυθαιρέτων, που υπολογίζονται σε περισσότερα από 1 εκατ. σε όλη την Ελλάδα, άνοιξε και επισήμως ο υπουργός Οικονομικών, Γ. Παπακωνσταντίνου, τη Μεγάλη Τετάρτη. Ο «τσάρος» της οικονομίας, με βασικό στόχο την είσπραξη εσόδων που θα βοηθήσουν σημαντικά στη μείωση του δημόσιου χρέους, έδωσε το «πράσινο φως» για μια «τακτοποίηση» μέσω της δραστικής μείωσης των προστίμων ανέγερσης και διατήρησης αυθαίρετων κατασκευών.
Οπως ανέφερε ο κ. Παπακωνσταντίνου, αμέσως μετά το Πάσχα θα αναζητήσει η κυβέρνηση τη νομική φόρμουλα ώστε και τα πρόστιμα να μειωθούν και οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων που θα ενταχθούν στη ρύθμιση να κατοχυρωθούν για πολλά χρόνια. Πάντως, επεσήμανε, προκειμένου να μην υπάρξουν παρεξηγήσεις, ότι το Σύνταγμα δεν προβλέπει νομιμοποίηση με οποιονδήποτε τρόπο.
Πληροφορίες
Σύμφωνα με πληροφορίες, το σχέδιο που φέρεται να έχει έτοιμο η κυβέρνηση προβλέπει μεταξύ άλλων:
Τη γενναία μείωση των προστίμων στα αυθαίρετα.
Η μείωση των προστίμων θα συνοδεύεται από μια νομική κατοχύρωση της «τακτοποίησης» ώστε οι ιδιοκτήτες να ενταχθούν στη ρύθμιση και να «έχουν ήσυχο το κεφάλι τους» για πολλά χρόνια. Θα επιχειρηθεί δηλαδή μια «νομιμοποίηση» τύπου ημιυπαιθρίων, δηλαδή για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα π.χ. 30-40 ετών.
Επειδή είναι αντισυνταγματική οποιαδήποτε μορφή νομιμοποίησης αυθαιρέτων -καθώς το ΣτΕ είναι κάθετα αντίθετο σε μια τέτοια προοπτική μετά την εφαρμογή του νόμου Τρίτση- κορυφαίοι νομικοί της κυβέρνησης επεξεργάζονται ήδη διάφορα νομικά σενάρια ώστε να ξεπεραστούν οι δικαστικές αντιδράσεις. Για παράδειγμα, μια «τακτοποίηση» για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα θα μπορούσε να «περάσει» από τα δικαστήρια εφόσον φυσικά συνδεόταν με το «Πράσινο Ταμείο». Να δοθούν, δηλαδή, κάποια από τα χρήματα για αστικές αναπλάσεις σε περιοχές που έχουν πολλά αυθαίρετα.
Τα νέα όπλα της πολιτείας στο «κυνήγι» των αυθαιρέτων, που επί σχεδόν 30 χρόνια καμιά κυβέρνηση δεν μπόρεσε να βάλει σε τάξη και να περιορίσει το φαινόμενο, ονομάζονται «δασικοί χάρτες». Οι πρώτοι χάρτες στην ιστορία της χώρας που αναρτήθηκαν πριν μερικές ημέρες για τις περιοχές της Πεντέλης, της Νέας Πεντέλης και του Μαραθώνα αποκάλυψαν πολλές καταπατήσεις και απίστευτες πολεοδομικές παρανομίες. Τους επόμενους μήνες θα δοθούν κι άλλοι δασικοί χάρτες στη δημοσιότητα, με αποτέλεσμα να γνωρίζει η πολιτεία πού υπάρχουν αυθαίρετα και να κινηθούν οι ελεγκτικοί και εισπρακτικοί μηχανισμοί. Επίσης, κεντρικό στοίχημα είναι η αναδιοργάνωση των «καλλικρατικών» πλέον πολεοδομιών, οι οποίοι θα βγουν το επόμενο διάστημα στο κυνήγι των αυθαιρέτων ώστε να καταγράψουν τις παρανομίες, να συντάξουν φακέλους και να πιέσουν τους ιδιοκτήτες να ενταχθούν στη ρύθμιση που ετοιμάζεται.
Προβλέψεις
Θα πρέπει, ωστόσο, να τονιστεί ότι η ρύθμιση για τα αυθαίρετα θα έχει μια σειρά από προβλέψεις. Για παράδειγμα, πιθανότατα θα υπάρχουν κλιμακωτά πρόστιμα ανάλογα με το είδος του ακινήτου. «Αλλο η αυθαίρετη παράγκα κι άλλο η βίλα των 500 τ.μ.», τονίζουν χαρακτηριστικά κυβερνητικά στελέχη. Στο σχέδιο δεν αποκλείεται να μπουν εισοδηματικά κριτήρια, ώστε όσοι θεωρούνται φτωχοί και χωρίς ακίνητη περιουσία μεγάλης αξίας να πληρώσουν χαμηλότερα ποσά. Θα επιχειρηθεί, επίσης, και η κατηγοριοποίηση των αυθαιρεσιών, καθώς διαφορετική είναι η περίπτωση ενός αυθαίρετου δώματος στην ταράτσα (που δεν εντάσσεται στον νόμο Μπιρμπίλη για τους ημιυπαίθριους) και διαφορετική η ανέγερση μονοκατοικίας ή η υπέρβαση της οικοδομικής άδειας και το χτίσιμο δεκάδων τετραγωνικών μέτρων.
Τέλος, όπως έχει δηλώσει και ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου, αλλά και ο Γ. Παπακωνσταντίνου, η ρύθμιση θα επιχειρεί να βάλει μια «κόκκινη γραμμή» στο αίσχος των αυθαιρεσιών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί κατ' αρχάς με τη θέσπιση αυστηρών χωροταξικών κανόνων για τις επεκτάσεις των πόλεων. Η άμεση προώθηση των 12 περιφερειακών χωροταξικών σχεδίων, η ενεργοποίηση των «καλλικρατικών» δήμων και η χρήση σύγχρονων τεχνολογιών, όπως οι δορυφόροι, και η ολοκλήρωση των δασικών θα βοηθήσουν στον περιορισμό των αυθαιρέτων, καθώς ακόμη και σήμερα χτίζονται περίπου 40.000 κάθε χρόνο.
Δικαιούχοι
Ωφελημένοι πάνω από 1 εκατ. ιδιοκτήτες
Σε ό,τι αφορά τα αυθαίρετα που υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα, ένας πρόχειρος υπολογισμός ανεβάζει τον αριθμό όσων χτίστηκαν προ του 1983 σε περίπου 300.000. Εκτοτε υπολογίζεται ότι έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 300%, δηλαδή μπορεί να έχουν ξεπεράσει το 1 εκατ. Επομένως πάνω από 700.000 ακίνητα είναι αυθαίρετα νέας γενιάς, με σχεδόν 300.000 να βρίσκονται στην Ανατολική Αττική και με... πρωταθλήτρια την... εξεγερμένη Κερατέα. Πάνω από 80.000 αυθαίρετα φέρεται να υπάρχουν στο Ηράκλειο Κρήτης, ενώ πολλές πολεοδομικές ατασθαλίες υπάρχουν στο Μεσολόγγι, το Πήλιο, στη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική.
Ακόμη και πάνω από 70%
Γενναίες μειώσεις στα πρόστιμα
Αξίζει να σημειωθεί ότι από το 1983 μέχρι το 2003 αν η πολεοδομία κάνει έλεγχο και βεβαιώσει την παρανομία κάποιου ιδιοκτήτη, αυτός πληρώνει πρόστιμο ανέγερσης 30% επί της αντικειμενικής αξίας και 5% επί της αντικειμενικής αξίας για κάθε χρόνο διατήρησης της παρανομίας.
Την τελευταία 7ετία, ωστόσο, τα πρόστιμα είναι εξαιρετικά υψηλά σε μια προσπάθεια να αποτραπεί η αυθαίρετη δόμηση. Ο ιδιοκτήτης αυθαιρέτου που το έχτισε μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2003, εφόσον πιαστεί από την πολεοδομία, καλείται να πληρώσει πρόστιμο ανέγερσης ίσο με την τιμή ζώνης επί τα τετραγωνικά μέτρα και πρόστιμο διατήρησης το 50% του προηγούμενου ποσού αλλά κάθε χρόνο.
Για παράδειγμα, αυθαίρετο ακίνητο 100 τ.μ. σε περιοχή με τιμή ζώνης 1.500 ευρώ βαρύνεται με πρόστιμο ανέγερσης 150.000 ευρώ και 75.000 ευρώ για κάθε χρόνο διατήρησης.
Ενα σενάριο που «παίζει δυνατά» είναι η μείωση του προστίμου ανέγερσης ακόμη και πάνω από 70% και η μείωση κάτω από το 5% των σημερινών ετήσιων προστίμων διατήρησης.
Οπως τονίζουν παράγοντες της αγοράς, θα πρέπει να επιδιωχθεί πάση θυσία η δικαστική συναίνεση στη ρύθμιση που θα επιλεγεί.
«Ο κόσμος που έχει αυθαίρετα δεν θα ενταχθεί στη ρύθμιση αν αισθάνεται ανασφάλεια. Πρέπει να μη φοβάται ότι μετά κάποια χρόνια το ΣτΕ ή ο Αρειος Πάγος θα εκδώσουν μια απόφαση που θα τινάζει στον αέρα την τακτοποίηση,» τονίζουν χαρακτηριστικά.
Βέβαια σε κάθε περίπτωση θα αποκλειστεί διά ροπάλου η οποιαδήποτε «τακτοποίηση» αυθαιρέτων που βρίσκονται σε αιγιαλούς, ρέματα, αρχαιολογικούς χώρους, δάση, καταπατημένες δημόσιες εκτάσεις. Εκεί η κατεδάφιση φαίνεται να είναι κεντρική επιλογή της κυβέρνησης.
Ο στόχος
Εσοδα 1,5 έως 2,5 δισ. ευρώ στην 5ετία
Τον φιλόδοξο στόχο της είσπραξης εσόδων ύψους 1,5-2 δισ. ευρώ από τα πρόστιμα των αυθαιρέτων βάζει το οικονομικό επιτελείο με χρονικό ορίζοντα το 2015. Εφόσον επιταχυνθούν οι διαδικασίες, μπορούν μέσα στο 2011 να μπουν στα κρατικά ταμεία πάνω από 300 εκατ. ευρώ και άλλα τόσα του χρόνου.
Τα πάντα φυσικά θα εξαρτηθούν από το πόσο «δελεαστική» για τους ιδιοκτήτες θα είναι η ρύθμιση και πόσο θα κατοχυρωθούν νομικά για πολλά χρόνια. Σε περίπτωση που τα πρόστιμα είναι εξαιρετικά χαμηλά και η νομική διευθέτηση «δεμένη», τότε εκτιμάται ότι μπορούν να επιτευχθούν οι παραπάνω οικονομικοί στόχοι και να γεμίσουν τα κρατικά ταμεία.
Ενα θέμα που καλείται να λύσει η αναμενόμενη ρύθμιση είναι τα λεγόμενα αυθαίρετα που υπήρχαν πριν από το 1983 και τα οποία υπολογίζονται σε περίπου 300.000. Η επικαιροποίηση των πολεοδομικών μελετών και το «ξεπάγωμα» των επεκτάσεων σχεδίων πόλεων θα ανοίξει τον δρόμο για τη νομιμοποίηση αυτών των αυθαιρέτων που χτίστηκαν μέχρι που τέθηκε σε ισχύ ο νόμος Τρίτση.
«Kαυτή πατάτα»
Την «καυτή πατάτα των αυθαιρέτων έριξε τις προηγούμενες ημέρες στο υπουργείο Οικονομικών η Τίνα Μπιρμπίλη, η οποία σε δηλώσεις της επέμεινε ότι δεν τίθεται θέμα νομιμοποίησης ή τακτοποίησης. Σύμφωνα με την υπουργό Περιβάλλοντος, οποιαδήποτε προσπάθεια πολεοδομικής διευθέτησης του ζητήματος θα προσκρούσει στο Σύνταγμα και θα καταπέσει στα δικαστήρια. Μάλιστα, το υπουργείο απορρίπτει και οποιαδήποτε διαδικασία «τακτοποίησης» στα πρότυπα των ημιυπαίθριων. Πριν από τις δηλώσεις του κ. Παπακωνσταντίνου μάλιστα, πηγές του ΥΠΕΚΑ έλεγαν ότι παρεξηγήθηκαν οι δηλώσεις του πρωθυπουργού που είχε πει ότι πρέπει να μπει μια «κόκκινη γραμμή» στην αυθαίρετη δόμηση.
Παρά τη σθεναρή αντίδραση της κ. Μπιρμπίλη, το υπουργείο Περιβάλλοντος παρέπεμπε το θέμα στο υπουργείο Οικονομικών και στην ελαστικότερη αντιμετώπιση των αυθαιρετούχων μέσω της μείωσης των προστίμων. Ουσιαστικά, δηλαδή, προσπαθούσαν να βγάλουν από πάνω τους την ευθύνη οποιασδήποτε ρύθμισης, χωρίς όμως να αποκλείουν τη μείωση των προστίμων ως μία λύση που θα μπορούσε να δοθεί. Το υπουργείο Οικονομικών, πάντως, θα πρέπει να ξεκινήσει έναν ευρύτατο διάλογο με τη Δικαιοσύνη, ώστε να βρεθεί η κατάλληλη νομική διαδικασία. Φυσικά, αν δοθεί μέρος των χρημάτων και στο Πράσινο Ταμείο, βγαίνουν όλοι από τη δύσκολη θέση και η διαδικασία προχωρεί χωρίς προβλήματα. 

Β. Σ. Κανέλλης

πηγη:«E»
Μ.Ζ.